Thuis gekomen na de feestelijke opening van het stiltecentrum in Esserheem bladerde ik zo door dat boek en realiseerde me dat er natuurlijk wel veel veranderd is, maar dat overblijft dat het lot van mensen en in het bijzonder vreemdelingen in het strafrecht eenmaal ontslagen uit Veenhuizen vaak ongewis is en ook levensbedreigend.

Er is een prachtig stiltecentrum gerealiseerd in de hoek van een carré van gebouwen Esserheem. Anna Nijstad die hier werkt als humanistisch raadsvrouw liet gedurende haar inleiding de geschiedenis zoals beschreven in het pauperparadijs aan het woord en maakte met een aantal beschrijvingen uit de praktijk duidelijk dat het lot van mensen gedurende detentie en daarna in humaan opzicht niet is te vergelijken met het pauperparadijs. Maar dat de toekomst veelal niet iets anders biedt dan: weer in de drugshandel gaan, ontheemd aankomen in het land van herkomst, het risico van weer vervolging inclusief doodstraf.

De ruimte is opnieuw ingericht en wat opvalt is dat er nog een traditie wordt voortgezet. De ruimte waar zowel godsdienstige als levensbeschouwelijke bijeenkomsten worden gehouden onderscheidt zich van het alledaagse. Er zijn mooie materialen gebruikt. Er is aandacht voor kleur, daglicht, symbolen. Net als bij de bouw van kathedralen en moskeeën is niet bezuinigd maar is er sprake van sfeer en weldadigheid. In het soms oplaaiende publieke debat is er kritiek op de ogenschijnlijke luxe van het gevangeniswezen. Ja in het stiltecentrum is sprake van luxe maar wie vervolgens goed rondkijkt ziet ook dat dit een uitzondering is en dat ook in Veenhuizen armoede wordt verdeeld.

De ruimte is zo ingericht dat het totaal een afspiegeling is van de diversiteit van godsdiensten en levensbeschouwingen in Nederland, die in een eigen gekozen samenhang met elkaar ruimte bieden aan de belangrijkste opdracht van geestelijk verzorgers, een vrijplaats bieden. Eén van de inleiders bij deze feestelijke opening stelde voor de term stiltecentrum ter verruilen voor Vrijplaats. Natuurlijk kan de ruimte dienen voor stilte en bezinning . De ruimte en de inrichting is ook zo ontworpen dat een specifieke cultuur eigen aan de godsdienst of levensbeschouwing de boventoon kan voeren. Belangijker is echter dat de ruimte vanuit de diversiteit van al die stromingen juist een centrum is van luisteren en praten. De vrijplaats in Esserheem loopt vooruit op een gewenst vervolg van vrijplaatsen in de samenleving. Deze luxe van het gevangeniswezen verdient navolging.



door Ruud van Sijl, november 2009